In case you missed President Rodrigo Roa Duterte’s speech last night during PDP-Laban’s campaign rally at the USTP Gym in Cagayan de Oro City, here’s the full text of his speech courtesy of the Presidential Communications Operations Office.

President Rodrigo Roa Duterte delivers his speech during the Partido Demokratiko Pilipino-Lakas ng Bayan (PDP-Laban) campaign rally at the University of Science and Technology of Southern Philippines in Cagayan de Oro City on March 24, 2019. ROBINSON NIÑAL JR./PRESIDENTIAL PHOTO

Read it below.

Palihog og panglingkod mong tanan.
Sa pipila nako ka suroy sa Pilipinas sa rally, samtang maghuwat ang tao, saba kaayo. Usahay ang music too blaring, di gani mo magdungog mag-istorya, kanang maghuwat kay usually late gyud ko.
Niadto ko sa birthday sakong anak, nanihapon unya lupad dayon ko ngari. Niagi pa ko sa kampo kay nag-pin ko og medal sa atong mga sundalong nasamdan. Agi og paghatag og honor ug suporta kanila.
Pagsulod nako ngari, ingon-ani gyud kahilom, ani. Maong mangutana na ko. Naay mga tao diha? Mura mag… [laughter] Mura mag naay gihaya.[laughter]
Di bitaw, tinuod. Hilom ra kaayo mo. I mean exceptionally quiet unlike other… Maybe basig nabungol na pud mo’g sa inistorya ani nila. [laughter] Pero di nalang nako… I…
Ignore the salutations.
Anyway, as I ramble on, ma — ma-acknowledge man nako tanan, mag-istorya pa ko. Unya kani pung prepared speech is not enough. It’s only three pages. Nagdalidali pa raba ko. Hapit pa ko madagma sa eroplano. [laughter] Unya three pages ra.
Mga kaigsuonan ko, una nato maistoryahan ang Pilipinas, magistorya ta sa
problema. Naa tay problema ngari sa Mindanao. Ang mga nag-unang mga factions ngari or tawag ninyo pressure governance, pressure politics, ang una katong MN unya followed by MI and ‘tong mga splinter nga BIFF, mga ginagmay nga mga ro…
Tawag ana sa Binisaya, rogue, mga grupo into holdups and common crimes.
Naa tay nabuhat na nga napantay natong balaod sa BOL. It’s going to be
implementation in the days to come. Truly, as we agreed with them. I hope that basig pagsugod lang initially it would reflect the true sentiments of our Moro brothers, mga Maguindanao.
I don’t know about the Maranao. But mangutana pa ko sakong mga ig-agaw diha actually. Murag hilom man after the Marawi siege. But these are the rebellious ones but connected ni sa ISIS.
Naa pud tay problema sa South, ang Abu Sayyaf. Kani puro IS gyud ni ang color ani.
If not, it is really the ISIS nang naa na diha. It’s a violent world ngari. Pabuto
simbahan, pabuto’g unsa nalang. Massacre ngadto, massacre nganhi.
But kaning mga ISIS is totally corrupt sa utok. Totally bankrupt sa utok. Way —mag-kidnap unya at the end of the day basig nibayad na, luglugon ang tao in front of a video. Mao na nga wala pa ta — sukad niadto wala pa ta ka labang sa hump nga taas. And I do not think that I would be able to solve it during the last remaining three years of my term. Ako maninguha ko lang nga I could reduce to the barest minimum unta.
Unta og kaya.
Ang usa pa ani… But let me interject this with a very sweeping statement nga og ang Pilipinas dili makaangkon og law and order, unya dili maundang ang corruption, ingnan ta mo, mangundang nalang ta’g ampo kay basig unsaon nato’g ampo, basig unsaon nato’g — unsa bay tawag sa — paglaom. Basig unsaon nato pagdamgo og paglaum, as long as there is disorder, patay, droga…
Unya corruption, mao nang duha. Og akong isuma total ang akong dapat isulti, mao ra na. But there’s on the side, law and order has many phases. Kadtong gisulti nakong rebellion. Wa pa’y labot ang NPA. Ang NPA, ako na’y ni-surrender. I said I will stop talking to them because it is really useless. We have been talking for the last 30 years. And they have been trying to destroy the legitimate government since 53 years ago. Wala gyud ta’y ma — wala gyud ta’y ma…
It could be a dream nga naa pay pag-asa. Fifty-three years would tell you that it amounts to nothing. So ana akong gisulti sa mga sundalo, sulti nako sa mga pulis, “Tapuson ta nalang ni. Either kitay musurrender or silay musurrender. Either kitay mahurot o hutdon gyud nato sila.” Ang ilang gusto armed struggle. The word itself or the words — the two words connotate violence.
Pero mag-presentar sila sa ilang [kausa?] before the international body, before the Human Rights, pulpol nga dako, siyarog di mo kasabot anang
y***.[laughter] Kanang ginabuhat nila, how stupid can you get? Labi na ni si
Gascon. P**** i** hindi ko malaman kung paano mo naintindi. Do you think…
Ako tong usang — tong usang adlaw duha ka pulis nako abi nakog namatay, nalibre ra. And we are suffering losses sa drug war. Mao nang akong giingon og di nato ni makab-ot, ako, ang akong Presidency would really be a failure. Wala, wala koy ikapanghambog eh.
Makapanghambog lang ko og tudason ko ni tanan, patyon ko ni tanang mga
durugista. Baya, ako pagka mayor nako, niingon gyud ko sa taga Davao. Kay Davao was a very dangerous place before. We averaged at about five deaths of a soldier or policemen everyday. Downtown assassination.
Kaning mga butang og di maundang, wala gyud. And so tapuson ta gyud ni. Wala —walay lain eh. The 53 years na experience, wala. So my take, my sense, di man kaha mo gusto, tudasay nalang gyud. Hutdon ta gyud mog patay. Wala koy mahimo.
Droga. Tong na-mayor ko, mao man gihapon. There was also turmoil and so I was forced to say that I am going to build a city that is comfortable for everybody. I will not promise you anything beyond what is the normal expectations of our economy. I cannot go beyond the value of our economy basig karon.
But if you tinker with drugs and if you continue to feed our children with drugs and trafficking… Grabe karon, ni-grabe. Halos mu-surrender na ang mga police. Everyday — ayaw mo pagtuo anang one billion. Unya pagkaugma another one point three billion. Palusot lang na. Ila nang paon. Diri mo kay aron naka-focus ta diha.
Actually there are other billions coming in. Ang Pilipinas dili contiguous gyud ta ka island for island. Seven thousand islands mamili ka la’g asa ka landing diha. Di parehas sa America usa ra ka stretch nga border. Ato, pila pud na ka island. Og imo nang tugpong-tugpongon, malibot nato ang kalibutan ang shorelines.
Imagine the shorelines of 7,000 islands. Mao na kamong mga durugista diri sa Cagayan, Pilipino man ta, naa man tanang media diri, p**** i** ninyo patyon ta gyud mo. Maniwala kayo sa akin. [cheers and applause]
Pagka Presidente nako, niingon pud ko I don’t give a s*** about human rights because if everything falls and this government collapses, walay laing ma… Di man na sila mumahay’g nationalista, liberal. Presidente. So una ko mu [garbled] ngadto padulong sa impyerno, ipaunahon ta mo’g tukngod ngadto. [cheers and applause]
Total ako wa man pud ko mag ambisyon og langit [laughter] kay sa tinuod lang walay gwapa didto. [laughter and cheers] Tinuod na. Kanang mga gwapang kaning inyong makit-an karon sa palibot ninyo, kay unsa may abilidad ana nila? [laughter]
Di man pud ko muingon nga unsay ilang bisyo… Nasta kanang uban nga tinarong, well of course, kausa, duha ka boyfriend. Kanang uban, una maminyo naka pulo siguro ka boyfriend. [laughter] Lahi-lahing probinsya pa.
Ingon man dayon ang Human Rights nga ginabastos nako ang babae. Wa man ko magbastos. Tinuod man na. Asa ka mangita sa mga gwapa ron? Adto mo sa karaoke. Adtua ngadto. Mga gwapo’g lawas. That’s reality. Why would you bar me from talking ang realidad sa atong kinabuhi? Langit, unsaon man nako nang langit?
Mag-unsa man ta ngadto, mag sige ta’g ampo? [laughter]
Kani gung mga pari y*** [laughter, cheers, and applause] Giingnan ta na mo nga high school mi, first ug second ug third — third year na-expelled man ko sa Ateneo.
Kay diba kamong taga-Ateneo halos man mo, kada-Biyernes kumpisal, unya naay misa, kalawat ang tanan diba? Oo. Pagkumpisal ana, ang among itlog kumotkumoton sa pari. [laughter]
Paminaw mong mga Human Rights. Mao nang inyong explanation na finger. [laughter] Kay ang pari mangita — unsa may sala og first ug second year, third year? Pilay imong edad ana? Unsa may imong sala? Di — og dili pamaklad, hala basig unsay buhaton pero wala man tay sala nga ingo’g murder. Mao ra man ato, mga taghoy-taghoy og babae.
Pero katong ingon nako nga ang — katong ingon nako nga ang… Gidungagan ko nalang to kay ang mga pari, katong pari, si Father Falvey, ambot og na-assign ba to ngari Xavier. Magsige pa ma’g pangita’g sala.
“Come on, come on give me your other sins.” Kahibaw ka’g ngano? Haron madugay ka, magsige siya’g kumot unya madugay [laughter] unya daghan man nang pari. Idivided by man mo.
Ang uban ngadto second year ug third year. So may mga first year. Duha ra mi ka section eh. Mao nang madugay, mangimbento ka nala’g sala. Iyang — ‘yung mga babae sabi niyo finger-fingre, kayo ang loko-loko. Kayo ang t********. Kung totoo kong ginawa sabihin ko kaya ‘yan? Sinasabi ko ‘yan kasi ang pari namimilit ng kasalanan para tumagal kami diyan nakaluhod at ang aming bayag bugbog na sa kumot. [laughter] P**** i** ninyo. Iyan ang totoo. [laughter]
Paak pud ninyong mga media. Sabi ko mga t******** oh. Misogynist daw ko kay…
Kayo wala nang lumalapit baka mabaho kayo. Either baba ninyo siguro kulang sa toothbrush o kulang sa hugas. Kay pagtanaw nako kanina inyong mga grupo puro pangit. [laughter] Kinsa man puy muduol ninyo? Hasta ang pari mulikay ninyo. Totoo lang. Iyan ang totoo.
O sinabi ko ‘yan. Was I lying? Karon ang pope mismo pag-adto niya sa Dubai, niamin ngadto nga ang madre gihimong konsumo sa pari. O diba? He admitted nga ana ang nahitabo hasta kanang sexual abuse sa mga bata, mga sacristan. Mao na si pope sa kauwaw niya, nangayo’g pasaylo.
Did I not tell you earlier sa kampanya? Kay kaning mga pari — kaning mga pari diri dili kaayo. kanang mga obispo, ang p**** i** niya obispo na sa mga dato, mga elitista. Didto na sila kay didto, tag-iya’g banko gud. Tag-iya’g… [Garbled] ta’g Katoliko uy. Tinuod. Namakak ba ko? Ang pope na mismo ang niingon.
There is a worldwide investigation of abuses against children ug ang madre karon gasige’g protesta sa Vatican, gagunit-gunit og placard. Namakak ba ko? Mao na akong giingon.
Ako, basta prangka lang. Imo gani kong tagaan og problema, iuli gyud nako na sa imo. Muingon sila nga ako daw nagsugo nga ipapatay nako ang mga obispo ug pari.
Oo, tinuod na. Kay sila may gauna-una.
Katong pari nga naa si — utro pud ning Trillanes nga ugok, pareha pud silang pari. [cheers and applause] Ay tuo mo anang Trillanes, isog man lang na. Naa ba guy isog musurrender (surrender)? Coup d’ etat, coup d’ etat pagkahuman musurrender (surrender). Tala-tala. Pakauwaw ka lang y*** sundalo.
Iyang pari didto nagmisa sila, “Mamatay po unta si Duterte.” [laughter] Unsang klaseng relihiyon na? Roman Catholic Church you are a god d*** s***. Relihiyon muampo ka’g kamatayon sa usa ka tao? So nanimalos ko. Giingnan nako kamong mga adik-adik nga wa moy kwarta pangpalit og shabu, pangita’g obispo galakawlakaw ka diha, pagkuha’g tubo. Bunali nang ulo, kuhaa ang kwarta. [cheers and applause]
Unya kaning mga pari, kani — kani bang running [press?] na paingon-ingon dayon nga, “Si Duterte gina awhag ang mga…” Tama. Tama gyud. Kamong mga pari nga nang-rape og bata, kamong mga pari nangumot og itlog [laughter] p***** i** ninyo dapat patyon gyud mo. [cheers and applause]
Bakit ako matakot? Mahurot mo tanan karong gabii, di mas maayo. Then we will have a better world kay ang tanang gobyerno, tibuok kalibutan, basta naa nang Katoliko, p**** i** gubot gyud na. Ma Chile, South America, puro gyud na. Basta naay pari. Olden times pa.
Si Pope Leo iyang gikabit ang iyang kaugalingong anak then they produced a priest, ilang gihimong pope pud sa kalibutan. Basaha nang The Popes. Plural. The Popes.
Wa — naa pa ba moy libro? Kani, katong gisuwat ni sa local. Bilin ko ni diri, basaha ninyo. Pustahan ta mo. Inig kahuman nimo’g basa, ingna ko nga gwapo ang Katoliko kay magluhod ko diha sa Luneta, magdupa pa ko, mangayo ko’g pasaylo. Kani o.
Altar Secrets. Ang foreword ani kang Marites Vitog, investigative journalism.
Naa tanan. Sila [Oca?] [Bacani? Bacani?] number one. First three pages pa lang iya nang tulo ka anak. P***** i** ‘yun.[laughter] Hindi ‘yan bilib ha, tingnan mo kung sinong… Kung kinsa lay gusto mupunit ana. [laughter and cheers] Mao na. Ambot og naa bay… Gina-control nila publication ana eh.
You know, kamong Katoliko, the priest, all I want is to tell the people about me and the truth. Muingon ko mupatay ko? Oo. Muingon mambabae? Oo. Nganong di man — mubalibad man ko? [laughter] Nganong di ko man ni pamatyon ning p**** i** ginaguba ang akong nasod.
If you destroy my country, I will kill you. Siguradoha gyud na. Papatayin talaga kita.
‘Diba kita mo ang mga nangyari ngayon. Ngayon ang pasok niadto kuan lang. Karon kita headline — kada adlaw bilyon ang sulod sa droga. Kada adlaw. Tanawa ang main ug ang crawler, kanang gadagan nga istorya sa ubos. Puro droga, droga, droga. Anak ng…
In the end, pareho ta’g Mexico. Ang mu-control ang cartel. Nisulod na man ang Sinaloa mao bitaw naay sa Pacific ginalabay. Nia pud ngaring y*** sa West.
You look at the map of the Philippines, ang imong right side is the east. Naa ang Manila diha, Mindanao ngari. West, both diri sige’g hulog og valued at one billion.
Kada adlaw. Asa man na padulong? T*** i**. Diri? Kitkiton na sa Pilipino hantod ang Pilipino mu-dive. Pag mu-dive ang Pilipino, unahon taka. I will get rid of you. So help me God.
Ako mutuo ko og Ginoo pero dili nang Ginoo nga muingon nga — nga ingon niadto, kaning kalibutan, three thousand years ago sa Middle East… Mga nomad man gud na. Mga Arab pa.
Ang ilang panghadlok satoa, hala naay impyerno nga maluto ka, masunog ka tibuok nimong kinabuhi. Pila ba diay kinabuha natong y***? [laughter] Ngari kung mamatay ko, giingnan nako akong pamilya i-cremate ko. Akong mama ako pung gipasunog. Ako gusto pud kong kamatay nako itupad lang ko didto anang sementeryo — cemetering (cemetery) gamay namo. Ayaw ko’g dal-a anang kang…
Naa may koy… Pa-kuan lang ta’g pa — kanang bunot-bunot diri una ta matapos.
Naa man koy pwesto diha sa libingan ng mga bayani basta presidente ug sundalo.
Mao to si Marcos…
Ingon ang balaod — ang balaod, ang mailubong diha presidente o dili sundalo. O si Marcos. Ingon man siya na sundalo siya. Naay ga-question niya kung peke ba siya o dili. But the fact that he was President and he claimed to be a soldier and nobody questioned his claim but only after his death. Ang tao di na makatubag.
Akala ko ba dito sa — importante dito sa atin is the right to get heard. Iyan ang importante.
Kuan kani ka’g mga tao, kanang mga — kanang naa diha mga left magsulat, it’s always their right to be heard. Taka’g sungag kay… Kanang mga pari wa gyud na sila kagusto nako.
Before election mao na nang ila. Babae, unya daghan kong gipatay. Sa tinuod lang, og wa man lang pud koy gipatay na inosenteng tao kay di ko man gyud na buhaton, og kauban ta, mupatay ka’g tao nga way sala, p**** i** patyon ta ka. Mao na.
Maguban ta unya pataka ka lang og pamusil nganha, unahon taka. Di, di ko
nagapatay. Unya wa pud ko mupatay pa. Ingon man na silang daghan ko’g gipatay.
Hain man? [applause]
Kit-an ko ninyo diha gagunit og kuan, bayoneta o nagpusil? Tuo-tuo pud sila atong kulungog nga… Laliman kang y*** kada adlaw mupatay ka’g 100 di napuno na nang among cemetery diha. Buang pari. [laughter]
Kana, yung totoo lang. Let the truth — ‘yung inyong baho at baho ko. Ako ra may politiko sa tibuok history sa Pilipinas na nagp***** i** ninyo. Eh umabuso kayo eh.
You have been abusing the faithful for several centuries. Sa libro ng p**** i****…
Wa nay lain? [laughter] Eh wa koy respeto kaya ginalabay nako. Naa man ko daghan sa balay. Maglisod man ka’g kuan, di na nuon — di ka kapalit ana sa kuan.
Giwarningan (warning) siguro sa mga pari.
Mao na nga imbes you’re trying to correct the wrongs, magsige naman hinuon sila og… Daghang salamat, sir Reuben Canoy.[applause] Maypa katoy inyong himuong pope, mubilib pa ko. [laughter] Bitaw, asa — asa man ko namakak be?
Pangutan-on ta mong taong lungsod ug pareho natong mga politiko, asa man ko nasayop? Asa man ko namakak nga bakakon na man ko daan? Di na man na… [laughter and cheers]
Maskin magsige ka ma’g balik-balik og dagan diha. [laughter] [unclear] Dili ko makadiretso sa ila eh. Kay naa may — nahibaw mo sa akong tuyo. Kay mudiretso lang ko’g kampanya nila, way kapuslanan. Muingon ta’g, “Kinsa man nang nagkampanya niya?” “Si Duterte.” “Sus Ginoo. Sigurado nang pildi.”
O di tanawon nato. Election. On the eve of the election sa miting de avance, ingnon nako, “Mao nay inyong gusto? O Sige.” Mugawas man sila’g mga black propaganda.
Kamong tanang Pilipino, Luneta ha. Nahinumdom ba mo? Kamong tanang Pilipino nga gusto buhi ang mga drug addict, mga drug lords, trafficking of drugs, criminal, buhi silang tanan, busog, maayong lawas, diha mo sa pari. Kamong tanang gusto ni mangamatay ning mga p***** i** ni, sigeng y****…
You know, pila nang… Hain na tong kwenta nako ana Bong? Kwenta ko na siya didto. One sachet, once a week lang. It’s about mga two hundred. Gikwenta ko na ni eh. Maglisod na ko’g kwenta karon labi na kay galagot-lagot ko. Di na musunod akong utok og…
One — one stick. That’s two hundred. Ingon ni Bato, one point six ang validated nakit-an gyud ninyo sa TV nag-surrender. Puro payat, walay kaon. Sabagay maayo man pud kay nag rice crisis ta niadto eh. Di man mangaon ning mga animal ni. O di na mangaon. Di matulog, di mukaon. Guba na ang utok eh.
At one — that’s about 200 — pila ang semana? Once a day sa 200 times seven.
O unya… Di, naa koy gustong ipakita ninyo para maklaro tanang issue ba.
There are at least — ingon ni Bato ha — one point six drug users and addicts.
Validated na. Sa iyang panahon surrender tanan eh. One hit daily would cost 200 or 6,000 a month. Kaning mga user, drug addict, kung daily basis ang ilang kuan, that’s nine point six billion a month or around one — one point two billion a year.
Nga dapat unta kaning kwartaha muadto sa tuition, muadto sa pagkaon, wala na. Og ang head of the family ma-sirko sa droga, the entire family becomes dysfunctional, mu-collapse na na. Kay ang head of the family di na man dad-on ang… Lain na man ang iya. Iya na man ang shabu.
Karon kaning mga bata, either di na mang-iskwela, magsuroy-suroy na pud diha sa areas unya mu-hit napud na sila. Makita man nila ilang amahan. So sugod na sila.
Og one point six million, tell me if you are happy if I tell you now that we have one point six million slaves, Filipino slaves to a drug called shabu. Wala na na, galubog na na diha. Unsaon ko na ma…
Katong ingon ni Bato conservative to. Earlier niingon si Santiago sa PDEA na three million. Ang kwentada nila ni Bato, Manila ra ni, one point six. Ang sa Cagayan, sa Davao, Zamboanga, Jolo, Cotabato, Iloilo kusog kaayo. Bacolod kusog kaayo. Abaw linte kadamo sang adik sa… Gabaha. Patay ngadtong pulis, patay pung adik.
Kamong mga pulis, of late daghang mga opisyal sa pulis nga nangamatay hasta PDEA. Di nalang magpangalan pero ayaw gyud mo’g tuo nga p***** i** inyo kong binuangan. Kamong mga pulis p***** i** mauna mo mamatay. P**** i** niyo do not f*** with me. L*** mo. Kamo gyuy mauna.
Kaning one point six diri ra ni sa Manila. Tan-awa ang problema nga dako. Naa pa tay rebellion. Kada usa ka buto sa bala 170, kanang sa armalite, to produce the primer, the shell, the cartridge and the powder.
Naay drugs, naa pay rebellion, naa pay Abu Sayyaf nga ka wa gyuy — walang ka redeeming factor ‘yang ISIS.
Well, you know do not ever, ever think na ikaw lang ang marunong about evil in this planet. You do not think — ever think that you have a monopoly of evil diri. Daghan ta. Kaya mo? Kaya ko rin. So maybe, unlike the other candidates nga amigo sa mga Human Rights, ako after this earthly existence, or even after my mayorship, I’m ready to go to prison. I’m ready to go to hell.
So wala kayong… So huwag mo akong lokohin ng ganon kasi tablahon ta gyud ka.
Kamo ngari, one way na… Sige pagbaligya pa mo, sige. Kausa diha ko sa hotel, I forgot the hotel. Nag-motor mi padulong ngari. Ako, pastor Quiboloy, si General Lapeña, katong sa Customs pati sa TESDA karon, katong napalusutan. Tan-aw ko diha sa hotel nako, pasahan sila’g marijuana. Diha, diha. Tan-aw ko sa… Ingnan nako, “Buhaton nimo ni sa Davao, hapla ka diha.”
What would I care a son of a b***? Maligo ka’g dugo nimo diha. Then you try to destroy the others — the other young people in this planet. P*** pag naa pa ko ato, nah patay ka gyud diretso. Og dili na patyon, pulis may akong patyon. T*** i** kang pulisa ka. Og apil ka, ayaw pagtuong palutson taka.
Kanang mga opisyal ninyo kadaghang nangamatay. Gusto mo musunod?
Kasi marami tayong problema. Sabi ko nga I’m going to reduce it to the barest minimum kung makaya sa next President. Hindi naman ako sinasabi na marunong.
Mas marami pang bright, mas marunong, mas t*****. Kung hindi niyo tawagin ‘yung katapangan, huwag na ‘yan. Iyang kasalbahis, mas naa pa may daghang salbahis nako.
Ang ako lang kakuyawan basig — basig mugrabe hinuon. Mao giingnan ang military ug pulis sa command conference, “Tapusin na natin ito kung kaya natin.”
Ayaw mo’g paminaw anang Human Rights. Ako ana — ako nay mukuan. Basta kanang ingon-ana sugo ko na. Kanang 5,000 sugo ko na kay mao may nahitabo, encounter.
Pero kanang nangamatay diha sa dalan, labot nako anang mga y***
na. [laughter] Hasta nang mga — mga… That’s a piece of carcass nga baluton. Og naay pulis, dakpon ang… G*** kang… Wasting your time. Nganong imo pa mang baluton? Unsa man ka, tigbuhat og mummy? [laughter] T*** i**.
Pusilon nimo, biyaan nimo. Mao ra man gihapon. Og imong puston, tangtangon lang man pud. So what’s the f*****? Wasting your time. So mao na.
Corruption usa ra. Daghan nang Cabinet members ang… Usa ra ka… Ingon nako beyond whisper, like Caesar’s wife. Ang asawa ni Caesar niadto ingon nila must be beyond a whisper. Lisod man gud nang…
Unya tinuod pud. Naa gyuy corruption. And these are all — ako mismo nag-ingon sa Ombudsman, “Imbestigahan na unya file the charges.” Sa tanan Cabinet members na akong ma… Filean (file) nako’g kaso.
Gikuha ko na sila kay nisalig ko. And what is really very painful to me is that they were with me even during the past years in 1988 when I ran for the first time for public office. They were there to help me and assist me in everything.
Pagka Presidente nako, out of our camaraderie, espirit de corps and everything, I’m rewarding you with this. But avoid kana, kanang… Kinsa bay Cabinet member diri? Si Tolentino. Kada — I start it by saying na ayaw na mo’g ampo-ampo. SIge’g ampo, prayer, unya mangawat man pud. Ayaw lang mo’g pangawat, pasagdi nalang nang ampo. Mao man gihapon. “Lord, bless this meeting today.” Pagkaunya ang p**** i** sige na diay. Mao na.
China? Unsa may gusto ninyo, mag-giyera ta ugma? [laughter] Kay gusto mo — ako gusto ko. Eh kadaghan nako’g armas. Mugiyera ta ugma pero diha, diha pa lang ta sa Palawan, pagkasumbag, wa na, igo na man nila. [laughter]
Manila can be reached by the cruise missile of the Chinese in seven minutes. Buto nang Manila. So muadto ta ngadto, inig retreat nato, asa man ta muretreat (retreat)? Anha ta magkulgot sa Palawan. Pagkadaghang lamok raba sa y***. [laughter]
Dali man isulti. Pero basta ako, corruption… Ako. Naa man na silang tanan.
Prangkahan ta mo daan para — di, wa koy hambog. Dili ko nagapirma og
transaction sa gobyerno. Walay transaction sa gobyerno nga reclamation, MRT, LRT, underground, train. It starts and ends sa Cabinet member. Wala sa ako.
Wa kay makuha sa ako. Di ko nagapirma og mga allowances. Ang akong sweldo 236,000. Duha’y akong pamilya. Og tungaon na, pila ray ako? Di 36. Unya tulo’y akong girlfriend? [laughter] Mao nang usa nikagyaw ngari. [laughter]
Kausa ra gud ta muagi aning kalibutana. [cheers] Be, tagai ko’g ebidensya masking usa ka — usa lang ka hunghong nga naay impyerno, naay langit. Be daw.
Ang Diyos niingon, “I want a paradise.” Nihimo’g paradise. Pagkahuman, “Mingaw man kaayo ang paradise. Butangan nato og tao, laki.” Si Adan. Tan-aw si Ginoo, “Okay na. Pero luoy man pud si Adan.”
So mao toy sayop sa Ginoo. [laughter] Naghimo pagyu’g bisong. [laughter and [cheers] Sige raba’g pangatawa. Look. It’s the popular notion that human beings, so siyay naghimo aning Adam, Eve. ‘Di okay na lang gihapon ta ana. Nakakita siya sa — siguro naghinuktok sa duha. Wa ma’y aksyon. [laughter] ‘Di gitawag niya ahas.
“Psst.” [laughter]
Kuha siya’g bag-ong kanang imported nga apple sa Chinang dagko. [laughter] Ingon siya, “Dad-a ngadto sa kanang babae. Tintala, ipakaon. Unya pagkahuman, tintalon para pud mukaon pud ang kanang lake.” Eh ‘di nisunod pud ang ahas.
Pag-abot, gitukmod-tukmod siguro sa pus-on ni Eve. Pag-init, wa na. Unya
pagkahuman, rapapap. [laughter] Pagrapapap, there comes the sin. Unya kitang tanan, magbuhi na — makuan ta even in conception, we are already afflicted with a sin nga naa pa ta sa womb sa atong nanay. Mao na kinahanglan ta i-baptize.
Kwarta-kwartahay lagi ning kalibutana maski niadto pa. Kay dili ta i-baptize, dili mawa ang mortal sin nga naa sa imo. Unsa may sala nato — nako nga kalipay ra man to sa akong inahan ug amahan? Nganong makasala man ko rong y***? [laughter]
Wa mo — unsa may niabot sa ako? Unsa man? Unya kining misa? Ginoo ka na gud.
You created a perfect world. Why spoil it? Unya mag Unya maghimo pa ka’g mga obispo ug pari nga mga purveyors of — mao nang silbi anang pari?
Hadlok mong mamatay mo ana diha? Kay nganong musimba ka kada Domingo, madato ka? T*** i**, ikaw pa sige’g kuot anang y***. Ang imong anak mangayo.
“Pa, tagai ko. Magpalit ko’g maruya, pa.” “Ayaw diha kay di ka ganahan mukao’g paniudto.”
Ang bata di nimo tagaan human pag-abot didto sa pari, ihatag nimo. Kaduha pa mutuyok ang buang. Unya ihatag man lang pud na sa iyang kabit. Ah basaha nang libro. Mao pud komunista. Mao pud.
Maong maglabad akong uwo. Wala. O karon kasabot na mo nako? Kasabot na mo nako ngano? Kasabot na mo nako’g nganong suko kaayo ko anang mga durugista?
Nganong di na ko makigistorya?
Fifty three years in the making, wala gyud ta, we were never able to make a dent.
Little success eh. Mao lang gihapon. It’s a stalemate. So bayad-bayad lang ko mga pamilite anang…
So diri ra ta kay… Hala, alas diyes na man diay. [laughter] Kani ba. [Hain na man tong y***** listahan ani?] Dili, paminawa ko’g maayo ha. I’m going to point out to you a poignant. There’s a beauty in it sa situation. A poignant story sa atong kinabuhi karon.
Eleksyon? Ikaw? O sige istorya ta. Bilib man kaha mo? Paminawa ko. Og di mo mutuo nako, go ahead. Wala ko mamugos ninyo. Sige, didto mo sa pikas. Botohi na.
Asa na man tong… Otso Diretso, padulong sa impyerno. [laughter]
Unang gipatawag si Dong Mangudadatu. [applause] Ingon siya “Kinsa man ni?”
Moro. Bahala na Moro. Tarantado, naghuromentado na. Wa man ninyo sabta pud ang Moro. Maski pud kamo’y ako, ako ra bang lola, Maranao. Taga-Lanao del Norte man na — Lanao del Sur man na akong lola.
Ani ning istorya. Sige. Mangudadatu — Gary Alejano, Bam Aquino, Chel Diokno, Florin Hilbay, [Romulo] Macalintal, Mar Roxas, Erin Tañada, Samira Gutoc. Unsa ma’y nabuhat aning Chel Diokno?
Gipangutana siya sa TV atong usa nga adlaw, “What can you tell about Duterte?
What has he done?” Niingon dayon siya, “No smoking.” But he was really trying to — minimalist ba. Gikuan ka gyud niya.
Ako… Kani si Diokno, human rights lawyer. Kinsa may ilang mga kliyente? Kanang mga pobreng gidaog-daog? Kana mga ingon nga way kwarta? Nailogan og mga yuta? Papaspasay dayon didto sa Manila kinsay mabayran anang mga y*** diha?
Silay makauna? Naa moy mga kaso ingon ana? Pero og naay komunista, naa si Diokno. So si Diokno usa sa nagpa-inat sa panahon. Sa pag-inat sa panahon, nagkadaghang kamatay lang gihapon.
It’s because of their active participation. Og nituo mo sa komunista, ‘di tu-o mo.
Pero mao ni sila ang gapadugay sa giyera.
Hilbay. Unsa ma’y abilidad aning p***** Florin Hilbay. Musulti na mura ba’g siya ra’y abogado. Buang ka diha. Bam Aquino, unsa may iyang balaod? Kutob ra sa istorya.
Hain ma’y balaod nga naay impact sa inyong kinabuhi?
Tulo sila. Mangudadatu, usa ra. Moro. [applause] Maguindanao. Unsa’y nahatag niya ug iyang pamilya sa kalibutan sa Pilipino? Remember nga ang Mangudadatu never took arms against the government maski niadto pa.
Nagkal*****-l***** na niadtong 1972 og nahinumdom pa mo kamong mga
tiguwang. There was an intense… Ang mga Mangudadatu stood by the government.
Helped in carving the peace process over the years thereby saving so many lives both the soldiers, and the Moro, [applause] and the Christians, and the civilians.
Pila katawo nalibre sa ilang paningkamot? Eh ang Mindanao, Moro gyud na. Let me just — I’ll run you through a history. In 1521, si Magellan naabot sa Leyte ang buang. Gadala og relihiyon, nagadala og kanyon. Kay ngano?
Anang adlawa, napugos ba ta — nahimo ba tang Kristyanos? Pangutan-a anang mga historyang mga pari. Niadtong unang panahon — pangutan-a na si Evasco, kanang nidagan pagka-mayor sa — kadtong akong chief of staff nga numero unong komunista, katong nadakpan. Historian man na.
One hundred years before naabot si Magellan sa Leyte, ang Mindanao Islam na. So og dili ka Maguindanao, Maranao, Iranun, o Kagan sa Davao, Yakan, Tausug, Sama, dili ka taga-Mindanao.
Ang imong sinultihan Bisaya, Tagalog, usa ka sa mga anak o mga anak nga
nanglangyaw ngari sa Mindanao. Mao na’y tinuod. Mao nang naay conflict kay wala man gyud ma-solve ning Mindanao.
Pero pag-abot sa Amerikano kay naa man silay mga machine gun, nakuha gyud nila.
Pero sa panahon sa Espanyol, kutob ra sila sa Zamboanga. Mao nang naay Fort Pilar.
Mao na diha gyud.
So may katarungan gyud maghinakit. Kay pag-abot sa mga Kristyanos, mas daghan na man. I don’t know og ngano, but sa — mas palakuan gyud siguro ang Kristyanos. Palaanak. Mao na diha.
So mao nang every now and then, naa na nang si Murad, mao nang BOL, pero kaning Mangudadatu, sa ilang sektor na ilang kontrolado, walay patay. And for that, we are really thankful. Gani man, pinaagi unta to sa demokrasya.
Ang iyang sister-in-law, asawa ni Toto, gipatay with something like 67 journalists.
Pero wala kayo nakita nga redo or — wala. And they saved — helped save lives.
Kani si Diokno, kinsa may gilibre ani? Did he save a life of a Filipino?
Hilbay. Abogado, kay ngano? Kadaghang abogado ngaring y***. Naa pu’y abogado ngari nga constitutionalist daw siya. Magsimbako ka. Di na ko manghambog. Unya na la’g naay panahon pa. Ingnan ta mo’g nganong natama ko. Mao ni akong giingon.
Ug kanang mag-istorya-istorya nga dili na unya ta magkasinabot unya
magkinahanglan ta’g mga tulay, mga tao nga mga istorya, kinsa may suguon nimo ngadto? Si Alejano nga sundalo? Aquino? Diokno? Hilbay? Macalintal?
Wa man nay gidepensahang pobre. Puro mga dato man nang mga politiko. Roxas.
Unsa may nahimo ni Roxas? Graduate daw siya sa Watson — Wharton. Unsa man nang Watson? Wharton, Wharton. Watson, mao man nang grocery. [laughter]
Erin Tañada. Na-senador na man ni. Gitabangan ko na. Unsa ma’y nahimo niya?
Maghuwat na’g naay kasong komunista. So kanang 53 years, mao na nga gituyo nako na. Kanang 50 years, mao ning mga tawhana.
Kani pud si Alejano, kauban ug si — [Kinsa tong y***?] — si… Parevolt-revolt, pag-abot anang… Pahambog-hambog, pasyaget-syaget. Pag-abot ngadto sa Peninsula, nangaon pa unya human ni-surrender. Unsang klase nga… Pabilibon ko nimo nga tigas ka.
Ah, naay babae, ayaw na lang na. I-komparar ninyo, sa contribution sa kinabuhi sa Pilipino, unsa man ning mga tawhana, ikompara niyo. Muingon man na siya dili sila tag-iya. Kamo’y tag-iya kay kamo ma’y tag-iya sa yuta, Dong.
Kanang palm oil diha sa Mindanao. Pinakadakong palm oil factory, naa sa Mindanao.
Palm oil, ila na. Mauwaw lang pud siya muingon nga ila kay ang yuta ra daw ang ila.
Unsaon man nimo na kung wa pud moy yuta? Ila man nang yuta.
Mao na ang akong ingon. Nakahatag na’g kwarta sa ekonomiya, trabaho, and helping the equanimity of the country intact. Unya ikomparar nimo aning listahan nga sus maryosep. Gusto lang nimo sikat, pagkahuman, wa na man puy trabaho ni.
Tan-awa ra. Wala. Kinsa may…
Og mao ning klase ninyong gustong ma-senador, then I’ll tell you, you are who you elect. So pag-abot sa panaho’g l*****-l*****, ayaw ko i-apil ana. Ingnon ta mo,
p***** i**, dili nako madawat kana o.
Ako gatrabaho sa akong kaugalingon. Ayaw ko ninyo surang-suranga. Mao nang listahan o. Otso Diretso. Wa pa gani eleksyon, lukso na sa impyerno. [laughter]
Karon, Bato. [applause] Kini si Bato, tan-awa ang akong praising sa akong choice of words ha. Fundamentally honest ni. Naabot ni Davao fiscal ko. Gikasal ni, ako ang ninong sa ilang kasal.
In and out sa sila sa Davao kay may tour of duty man na sila sa — ma-assign lainlaing lugar. Pero kadto nang ako nay na-mayor unya medyo nagkaroon rin ako ng konting diskarte, ako ni siya ginapabalik ngadto pirmi.
Pero unya muhawa na pud balik. Kay kani trabahante gyud. Nganong na-Bato ni siya? Kay ang iyang lugar sa Davao del Sur, ang ilang barangay, Barangay Bato.
Mao na na siyang na-Bato. Mao nang iyaha.
Pero didto sa PMA, kay dako man kaayo’g lawas, lami man kaayo kulatahon unya di man pud matumba, tan-awa nang lawas ana o. O, mao nay tinuod. Fundamentally honest kay kaning mga pulis, mga estasyon, nahibaw baya mo.
Manghatag ana kung naay masulbad nga krimen, manghatag og letson kada Pasko, ginadawat na nila. So muingon ka’g bribery, i-agi’g gratitude. Pasalamat. Pero muingon mangayo ni siya? Walay pulis chief niagi sa Davao nga g***.
Tanan na sila nia — pag-agi ana’g Davao, chief of police, tarong gyud na. Kay og muingon na sila’g magbinuang, p***** i**, kita’y magbarilay diri. Mag-unay gyud ta ngari sa Davao. Mao na Morente sa — mao na.
Tan-awa karon. Morente. Sid Lapeña, si Cuy, undersecretary. Na-chief of police na.
Tarong gyud na. Wa ka kadungog ana nila nga — nagatrabho sa gobyerno. Mao na basta naa gyuy Davao, tarong gyud na.
Kining Bato, tarong. Unya ingon gani’g trabaho, trabaho. Ako, katapusan nang kidnapping, diha gyud mag… Tungod man gud na sa camera ron. Basta makuha ka’g camera, masundan gyud ka eh. Maskig asa mo karon?
Manila nga mga ana. Katapusan naay gikidnap nga bata. Gikidnap sa iyang yaya.
Unya mangutana unya gipangutana niya ang mama ug taga-diin diay tung iyang yaya. Taga-Pagadian.
Kahibaw daw siya unsay iyang gibuhat. Adto siya sa terminal, gi-zoom ang camera ug unsang orasa, naa gyud ngadto nisakay para Cotabato. Cotabato, musakay na man na’g barko padulong Zamboanga. Pagkabuntag, solve.
Pero gipatiran ko tong yayang tiguwang. Lagpot gud. Abot sa pikas kwarto. Naglagot gud ko anang… Laliman ka’g bata nga imong dad-on og… Basta kanang batang kidnap-kidnap, kamo.
Bata imong rapon (rape), ug babae imong rapon unya imo pa gyung patyon,
kawatan nimo. Buhion pa kaha? Kadtong nangrape og four months old, kaluoy sa Diyos, patay na to.
Y***. Unsaon pagtarong? Kung di mo kapugong anang inyong uwag, pagpalit og ice. Ilubong nang imong itlog og o*** didto. [laughter]
Sunod, Bong Go. [applause] Ang storya aning Bong Go, ani. Batangueño ni. Tu-o man mo’g Chinese, di man na. Iyang papa Chinese siguro. Pareho man ni taga-Cebu nang… Chinese, mga maldito gani.
O unya… Di, naa koy gustong ipakita ninyo para maklaro tanang issue ba.
There are at least — ingon ni Bato ha — 1.6 drug users and addicts. Validated na.
Sa iyang panahon surrender tanan eh. One hit daily would cost 200 or 6,000 a month. Kaning mga user, drug addict, kung a daily basis ang ilang kuwan, that’s 9.6 billion a month or around one — 1.2 billion a year.
Nga dapat unta kaning kwartaha muadto sa tuition, muadto sa pagkaon, wala na. Og ang head of the family ma-sirko sa droga, the entire family becomes dysfunctional, mu-collapse na na. Kay ang head of the family di na man dad-on ang… Lain na man ang iya. Iya na man ang shabu.
Karon kaning mga bata, either di na mang-iskwela, magsuroy-suroy na pud diha sa areas unya mu-hit napud na sila. Makita man nila ilang amahan. So sugod na sila.
Og 1.6 million, tell me if you are happy if I tell you now that we have 1.6 million slaves, Filipino slaves to a drug called shabu. Wala na na, galubog na na diha.
Unsaon ko na ma…?
Katong ingon ni Bato conservative to. Earlier niingon si Santiago sa PDEA na 3 million. Ang kwentada nila ni Bato, Manila ra ni, 1.6. Ang sa Cagayan, sa Davao, Zamboanga, Jolo, Cotabato, Iloilo kusog kaayo. Bacolod kusog kaayo. Abaw linte kadamo sang adik sa… Gabaha. Patay ngadtong pulis, patay pung adik.
Kamong mga pulis, of late daghang mga opisyal sa pulis nga nangamatay hasta PDEA. Di na lang ko magpangalan. Pero ayaw gyud mo’g tuo nga p***** i** inyo kong binuangan. Kamong mga pulis p***** i** mauna mo mamatay. P**** i** niyo, do not f*** with me. L*** mo. Kamo gyuy mauna.
Kaning 1.6 diri ra ni sa Manila. Tan-awa ang problema nga dako. Naa pa tay
rebellion. Kada usa ka buto sa bala 170, kanang sa armalite, to produce the primer, the shell, the cartridge and the powder.
Naay drugs, naa pay rebellion, naa pay Abu Sayyaf nga ka wa gyuy — walang ka redeeming factor ‘yang ISIS.
Well, you know do not ever, ever think na ikaw lang ang marunong about evil in this planet. You do not think, never think that you have a monopoly of evil diri. Daghan ta. Kaya mo? Kaya ko rin. So maybe, unlike the other candidates nga amigo sa mga Human Rights, ako after this earthly existence, or even after my mayorship, I’m ready to go to prison. I’m ready to go to hell.
So wala kayong ano… So huwag mo akong lokohin ng ganon kasi tablahon ta gyud ka. Kamo ngari, one way na… Sige pagbaligya pa mo, sige. Kausa diha ko sa hotel, I forgot the hotel. Nag-motor mi padulong ngari. Ako, Pastor Quiboloy, si General Lapeña, katong sa Customs pati sa TESDA karon, katong napalusutan. Tan-aw ko diha sa hotel nako, pasahan sila’g marijuana. Diha, diha. Tan-aw ko sa… Ingnan nako, “Buhaton nimo ni sa Davao, hapla ka diha.”
What would I care a son of a b***? Maligo ka’g dugo nimo diha. Then you try to destroy the others — the other young people in this country. Sa Davao buhaton na, patay ka gyud diretso. Og dili ka patyon sa pulis, ang pulis may akong patyon. T*** i** kang pulisa ka. Og apil ka, ayaw pagtuong palutson taka.
Kanang mga opisyal ninyo kadaghang nangamatay. Gusto mo musunod?
Kasi marami tayong problema. Sabi ko nga I’m going to reduce it to the barest minimum kung makaya sa next president. Hindi naman ako sinasabi na marunong.
Mas marami pang bright, mas marunong, mas t******. Huwag niyo nang tawagin ‘yung katapangan, huwag na ‘yan. Iyang kasalbahis, mas naa pa may daghang salbahis nako.
Ang ako lang kakuyawan basig — basig mugrabe hinuon. Mao giingnan ang military ug pulis sa command conference, “Tapusin na natin ito kung kaya natin.”
Ayaw mo’g paminaw anang Human Rights. Ako ana — ako nay mukuan. Basta kanang ingon-ana sugo ko na. Kanang 5,000 sugo ko na kay mao may nahitabo, encounter.
Pero kanang nangamatay diha sa dalan, labot nako anang mga y***
na? [laughter] Hasta nang mga — mga… That’s a piece of carcass nga baluton. Og naay pulis, dakpon ang… G*** kang… Wasting your time. Nganong imo pa mang baluton? Unsa man ka, tigbuhat og mummy? [laughter] T*** i**.
Pusilon nimo, biyaan nimo. Mao ra man gihapon. Og imong puston, tangtangon lang man pud. So what’s the f*****? Wasting your time. So mao na.
Corruption usa ra. Daghan nang Cabinet members nako. Usa ra ka sa’yo. Ingon nako beyond whisper, like Caesar’s wife. Ang asawa ni Caesar niadto ingon nila must be beyond whisper. Lisod man gud nang…
Unya tinuod pud. Naa gyuy corruption. And these are all — ako mismo nag-ingon sa Ombudsman, “Imbestigahan na, unya file the charges.” Sa tanan Cabinet members na akong nahawa, filean (file) nako’g kaso gyud.
Gikuha ko na sila kay nisalig ko. And what is really very painful to me is that they were with me even during the past years in 1988 when I ran for the first time for public office. They were there to help me, to assist me and everything.
Pagka Presidente nako, out of our camaraderie, espirit de corps and everything, I’m rewarding you with this. But avoid kana, kanang… Kinsa bay Cabinet member diri? Si Tolentino. Kada — I start it by saying na ayaw na mo’g ampo-ampo. Sige’g ampo, prayer, unya mangawat man pud. Ayaw lang mo’g pangawat, pasagdi na lang nang ampo. Mao man gihapon. “Lord, bless this meeting today.” Pagkaunya ang p****i** sige na diay. Mao na.
China? Unsa may gusto ninyo, mag-giyera ta ugma? [laughter] Kay gusto mo — ako gusto ko. Eh kadaghan nako’g armas. Mugiyera ta ugma pero diha, diha pa lang ta sa Palawan pag-assemble, wa na, igo ng Maynila. [laughter]
Manila can be reached by the cruise missile of the Chinese in seven minutes. Buto ng Manila. So muadto ta ngadto, inig retreat nato, asa man ta mu-retreat (retreat)?
Anha ta magkulgot sa Palawan. Pagkadaghang lamok raba sa y***. [laughter]
Dali man isulti. Pero basta ako, corruption… Ako. Naa man na silang tanan.
Prangkahan ta mo daan para — di, wa koy hambog. Dili ko nagapirma og
transaction sa gobyerno. Walay transaction sa gobyerno nga reclamation, MRT, LRT, underground, train. It starts and ends sa Cabinet member. Wala sa ako.
Wa kay makuha sa ako. Di ko nagapirma og mga allowances. Ang akong sweldo 236,000. Duha’y akong pamilya. Og tungaon na, pila ray ako? Di 36. Unya tulo’y akong girlfriend. [laughter] Mao nang usa nikagyaw ngari. [laughter]
Kausa ra gud ta muagi aning kalibutana. [cheers] Beh, tagai ko’g ebidensya masking usa ka — usa lang ka hunghong nga naay impiyerno, naay langit. Sige daw.
Ang Diyos niingon, “I want a paradise.” Nihimo’g paradise. Pagkahuman, “Mingaw man kaayo ang paradise. Butangan nato og tao, laki.” Si Adan. Tan-aw sa Ginoo,
“Okay na. Pero luoy man pud si Adan.”
So mao toy sayop sa Ginoo. [laughter] Naghimo pagyu’g bisong. [laughter and cheers] Sige raba mo’g pangatawa. Look. It’s the popular notion that God created human beings. So siya’y naghimo aning Adam, Eve. ‘Di okay na lang gihapon ta ana.
Nakakita siya sa — siguro naghinuktok sa duha. Wa ma’y aksyon. [laughter] ‘Di gitawag niya ang ahas. “Psst, halika.” [laughter]
Kuha siya’g bag-ong kanang imported nga apple sa Chinang dagko. [laughter] Ingon siya, “Dad-a ngadto sa kanang babae. Tintala, ipakaon. Unya pagkahuman, tintalon para pud mukaon pud ang kanang lake.” Eh ‘di nisunod pud ang ahas.
Pag-abot, gitukmod-tukmod siguro sa pus-on ni Eve. Pag-init, wa na. Unya
pagkahuman, rapapap. [laughter] Pagrapapap, then comes the sin. Unya kitang tanan, magbuhi na — makuan ta even in conception, we are already afflicted with a sin nga naa pa ta sa womb sa atong nanay. Mao na kinahanglan ta i-baptize.
Kwarta-kwartahay lagi ning kalibutana maski niadto pa. Kay dili ta i-baptize, dili mawa ang mortal sin nga naa sa imo. Unsa may sala nato — nako nga kalipay ra man to sa akong inahan ug amahan? Nganong makasala man ko rong y***? [laughter]
Wa mo — unsa may niabot sa ako? Unsa man? Unya kining may sala? Ginoo ka na gud. You created a perfect world. Why spoil it? Unya maghimo pa ka’g mga obispo ug pari nga mga purveyors of — mao nang silbi anang pari?
Hadlok mong mamatay mo ana diha? Kay nganong musimba ka kada Domingo, madato ka? T*** i**, ikaw pa sige’g kuot anang y***. Ang imong anak mangayo.
“Pa, tagai ko. Magpalit ko’g maruya, pa.” “Ayaw diha kay di ka ganahan mukao’g paniudto.”
Ang bata di nimo tagaan human pag-abot didto sa pari, ihatag nimo. Kaduha pa mutuyok ang buang. Unya ihatag man lang pud na sa iyang kabit. Ah basaha ng libro. Mao pud komunista. Mao pud.
Maong maglabad akong uwo. Wala. O karon kasabot na mo nako? Kasabot na mo nako ngano? Kasabot na mo nako’g nganong suko kaayo ko anang mga durugista?
Nganong di na ko makigistorya?
Fifty-three years in the making, wala gyud ta, we were never able to make a dent. A little success eh. Mao lang gihapon. It’s a stalemate. So… Bayad-bayad lang ko mga pamilite anang…
So diri ra ta kay… Hala, alas-diyes na man diay. [laughter] Kani ba. [Hain na man tong y***** listahan ani?] Dili, paminawa ko’g maayo ha. I’m going to point out to you a poignant. There’s a beauty in it sa situation. A poignant story sa atong kinabuhi karon.
Eleksyon? Tawo? O sige istorya ta. Bilib man kaha mo? Paminawa ko. Og di mo mutuo nako, go ahead. Wala ko mamugos ninyo. Sige, didto mo sa pikas. Botohi na.
Asa na man tong… Otso Diretso, padulong sa impiyerno. [laughter]
Unang gipatawag si Dong Mangudadatu. [applause] Ingon siya “Kinsa man ni?”
Moro. Ah wala na Moro. T*******, naghurumentado na. Wa man ninyo sabta pud ang Moro. Maski pud kamo’y ako, ako ra bang lola Maranao. Taga-Lanao del Norte man na — Lanao del Sur man na akong lola.
Ani ning istorya. Sige. Mangudadatu — Gary Alejano, Bam Aquino, Chel Diokno, Florin Hilbay, [Romulo] Macalintal, Mar Roxas, Erin Tañada, Samira Gutoc. Unsa ma’y nabuhat aning Chel Diokno?
Gipangutana siya sa TV atong usa nga adlaw, “What can you tell about Duterte? What has he done?” Niingon dayon siya, “No smoking.” But he was really trying to — minimalist ba. Gikuan ka gyud niya.
Ako… Kani si Diokno, human rights lawyer. Kinsa may ilang mga kliyente? Kanang mga pobreng gidaog-daog? Kana mga ingon nga way kwarta? Nailogan og mga yuta? Papaspasay dayon didto sa Manila kinsay mabayran anang mga y*** diha?
Silay makauna? Naa moy mga kaso ingon ana? Pero og naay komunista, naa si Diokno. So si Diokno usa sa nagpa-inat sa panahon. Sa pag-inat sa panahon, nagkadaghang kamatay lang gihapon.
It’s because of their active participation. Og nituo mo sa komunista, ‘di tu-o mo.
Pero mao ni sila ang gapadugay sa giyera.
Hilbay. Unsa ma’y abilidad aning p*****, Florin Hilbay. Musulti na mura ba’g siya ra’y abogado. Buang ka diha. Bam Aquino, unsa may iyang balaod? Kutob ra sa istorya. Hain ma’y balaod nga naay impact sa inyong kinabuhi?
Tulo sila. Mangudadatu, usa ra. Moro. [applause] Maguindanao. Unsa’y nahatag niya ug iyang pamilya sa kalibutan sa Pilipino? Remember nga ang Mangudadatu never took arms against the government maski niadto pa.
Nagkal*****-l***** na niadtong 1972 og nahinumdom pa mo kamong mga
tiguwang. There was an intense… Ang mga Mangudadatu stood by the government.
Helped in carving the peace process over the years thereby saving so many lives both the soldiers, and the Moro, [applause] and the Christians, and the civilians.
Pila katawo nalibre sa ilang paningkamot? Eh ang Mindanao, Moro gyud na. Let me just — I’ll run you through a history. In 1521, si Magellan naabot sa Leyte ang buang. Gadala og relihiyon, nagadala og kanyon. Kay ngano?
Anang adlawa, napugos ba ta — nahimo ba tang Kristiyanos? Pangutan-a anang mga historian mga pari. Niadtong unang panahon — pangutan-a na si Evasco, kanang nidagan pagka-mayor sa — kadtong akong chief of staff nga numero unong komunista, katong nadakpan. Historian man na.
One hundred years before naabot si Magellan sa Leyte, ang Mindanao Islam na. So og dili ka Maguindanao, Maranao, Iranun, o Kagan sa Davao, Yakan, Tausug, Sama, dili ka taga-Mindanao.
Ang imong sinultihan Bisaya, Tagalog, usa ka sa mga anak o mga anak sa mga anak nga nanglangyaw ngari sa Mindanao. Mao na’y tinuod. Mao nang may conflict kay wala man gyud masulod ning Mindanao.
Pero pag-abot sa Amerikano kay naa man sila’y mga machine gun, nakuha gyud nila. Pero sa panahon sa Espanyol, kutob ra sila sa Zamboanga. Mao nang naay Fort Pilar. Mao na diha gyud.
So may katarungan gyud silang maghinakit. Kay pag-abot sa mga Kristiyanos, mas daghan na man. I don’t know og ngano, but sa — mas palakuan gyud siguro ang Kristiyanos — palaanak. Mao na diha.
So mao nang every now and then, naa na nang si Murad, mao nang BOL. Pero kaning Mangudadatu, sa ilang sektor na ilang kontrolado, walay patay. And for that, we are really thankful. Gani man, pinaagi unta to sa demokrasya.
Ang iyang sister-in-law, asawa ni Toto, gipatay with something like 67 journalists.
Pero wala kayo nakita nga redo or — wala. And they saved — helped save lives.
Kani si Diokno, kinsa may gilibre ani? Did he save a life of a Filipino?
Hilbay. Abogado, kay ngano? Kadaghang abogado ngaring y***. Naa pu’y abogado ngari nga constitutionalist daw siya. Hoy simbako ka. Di na ko manghambog. Unya na la’g naay panahon pa. Ingnan ta mo’g nganong natama ko. Mao ni akong giingon.
Ug kanang mag-istorya-istorya nga dili na unya ta magkasinabot, unya
magkinahanglan ta’g mga tulay, mga tao nga mga istorya, kinsa may suguon nimo ngadto? Si Alejano nga sundalo? Aquino? Diokno? Hilbay? Macalintal?
Wa man nay gidepensahang pobre. Puro mga dato man nang mga politiko. Roxas.
Unsa may nahimo ni Roxas? Graduate daw siya sa Watson — Wharton. Unsa man nang Watson? Wharton, Wharton. Watson, mao man ng grocery. [laughter]
Erin Tañada. Na-senador na man ni. Gitabangan ko pa. Unsa ma’y nahimo niya?
Maghuwat na’g naay kasong komunista. So kanang 53 years, mao na nga gituyo nako na. Kanang 50 years, mao ning mga tawhana.
Kani pud si Alejano, kauban ug si —[Kinsa tong y***?] — si… Parevolt-revolt,
pag-abot anang… Pahambog-hambog, pasyaget-syaget. Pag-abot ngadto sa
Peninsula, nangaon pa unya human ni-surrender. Unsang klase nga… Pabilibon ko nimo nga tigas ra.
Ah, naay babae, ayaw na lang na. I-komparar ninyo, sa contribution sa kinabuhi sa Pilipino, unsa man ning mga tawhana, ikompara nimo. Muingon man na siya dili sila tag-iya. Kamo’y tag-iya kay kamo ma’y tag-iya sa yuta, Dong.
Kanang palm oil diha sa Mindanao. Pinakadakong palm oil factory, naa sa Mindanao.
Palm oil, ila na. Mauwaw lang pud siya muingon nga ila kay ang yuta ra daw ang ila.
Unsaon man nimo na kung wa pud moy yuta? Ila man nang yuta.
Mao na ang akong ingon. Nakahatag na’g kwarta sa ekonomiya, trabaho, and helping the equanimity of the country intact. Unya ikomparar nimo aning listahan nga susmaryosep. Gusto lang nimo sikat, pagkahuman, wa na man puy trabaho ni.
Tan-awa ra. Wala. Kinsa may mag…
Og mao ning klase ninyong gustong ma-senador, then I’ll tell you, you are who you elect. So pag-abot sa panaho’g l*****-l*****, ayaw ko i-apil. Ingnon ta mo, p***** i**, dili nako madawat kana o.
Ako gatrabaho sa akong kaugalingon. Ayaw ko ninyo surang-suranga. Mao nang listahan o. Otso Diretso. Wa pa gani eleksyon, lukso na sa impiyerno. [laughter]
Karon, Bato. [applause] Kani si Bato, tan-awa ang akong phrasing sa akong choice of words ha ”fundamentally honest”. Naabot ni sa Davao fiscal ko. Gikasal ni, ako ang ninong sa ilang kasal.
In and out na sila sa Davao kay may tour of duty man na sila sa — ma-assign lainlaing lugar. Pero kadto nang ako nay na-mayor unya medyo nagkaroon rin ako ng konting diskarte, ako ni siya ginapabalik ngadto pirmi.
Pero unya muhawa na pud balik. Kay kani trabahante gyud. Nganong na-Bato ni siya? Kay ang iyang lugar sa Davao del Sur, ang ilang barangay, Barangay Bato.
Mao na na siyang na-Bato. Mao nang iyaha.
Pero didto sa PMA, kay dako man kaayo’g lawas, lami man kaayo kulatahon unya di man pud matumba, tan-awa nang lawas ana o. Oh mao nay tinuod. Fundamentally honest kay kaning mga pulis, mga estasyon, nahibaw baya mo.
Manghatag ana kung naay masulbad nga krimen, manghatag og letson kada Pasko, ginadawat na nila. So muingon ka’g bribery, no. Agi’g gratitude, pasalamat. Pero muingon mangayo ni siya? Walay pulis chief niagi sa Davao nga g***.
Tanan na sila nia — pag-agi ana’g Davao, chief of police, tarong gyud na. Kay og muingon na sila’g magbinuang, p***** i**, kita’y magbarilay diri. Mag-unay gyud ta ngari sa Davao. Mao na Morente sa — mao na.
Tan-awa karon. Morente. Sid Lapeña, si Cuy, undersecretary. Na-chief of police na.
Tarong gyud na. Wa ka kadungog ana nila nga — na trabho sa gobyerno. Mao na basta naa gyuy Davao, tarong gyud na.
Kining Bato, tarong. Unya ingon gani’g trabaho, trabaho. Ako, katapusan nang kidnapping, diha gyud mag… Tungod man gud na sa camera ron. Basta makuha ka’g camera, masundan gyud ka eh. Maskig asa man karon?
Manila nga mga ana. Katapusan naay gikidnap nga bata. Gikidnap sa iyang yaya.
Unya mangutana unya gipangutana niya ang mama ug taga-diin diay tung iyang yaya, taga-Pagadian.
Kahibaw daw siya unsay iyang gibuhat. Adto siya sa terminal, gi-zoom ang camera ug unsang orasa, naa gyud ngadto nisakay para Cotabato. Cotabato, musakay na man na’g barko padulong Zamboanga. Pagkabuntag, solve.
Pero gipatiran ko tong yayang tiguwang. Lagpot gud. Abot sa pikas kwarto. Naglagot gud ko anang… Laliman ka’g bata nga imong dad-on og… Basta kanang batang kidnap-kidnap, kamo.
Bata imong rapon (rape), ug babae imong rapon unya imo pa gyung patyon,
kawatan nimo. Buhion ta kaha? Kadtong nangrape og four months old, kaluoy sa Diyos, patay na ‘to.
Y***. Unsaon pagtarong? Kung di mo kapugong anang inyong uwag, pagpalit og ice.
Ilubong nang imong itlog og otin didto. [laughter]
Sunod, Bong Go. [applause] Ang istorya aning Bong Go, ani. Batangueño ni. Tu-o ka man mo’g Chinese, di man na. Iyang papa Chinese pero pareho man ni taga-Cebu nang — Chinese, mga maldito gani.
Pero kini siya, ang iyang amigo, sundalo. Mao toy akong aide. Naglaro ni sila og basketball, si Bato ug si Bong, ug katong akong aide. Pagpasa sa bola, ambot og kinsay nipasa sa ila, pagsalo sa bola, nidiretso’g katumba, patay.
So siyempre, naa man gyud koy sugoon. “Mao ni, mao na.” Wala. Nagkandarapa nako, kay tao man nako. Amigo man pud nila unya niingon ni si Bong, “Mayor, og wala ka pay medyo mutabang nimo asikaso ani tanan, ako’y mu-volunteer una.”
So he stayed with me for 21 years. Diretso-diresto na. Kani si Bong, Bisaya ning dako. Pero ang tatay ani, dako’g kalubihan. Pero kamong mga Mason, mao ni mag-Grand Mason niadto sa Davao. Ug kanang printing press diha sa likod sa U.M. nga dako, ila na.
Mao na akong giingon nadato ni. Muingon ka lang kang Bong gunitan ang gobyerno sukad na-mayor ko 21 years ago, muingon ka la’g 10 billion naa na. Mga sunog ana nga…
Akong tambag ba kamong mga local official, naa gyud na’y sunog, ayaw mo’g pagdala og kaldero’g bugas. Naminaw ra mo? Kay magdala mo’g kaldero og bugas, pagdala mo’g sugnod. Wa’y panahon ang tawo ana. Kadaghanan i-deliver sa DSWD, bugas ra man.
Sabagay, kinahanglan man na sa tao arong mabitukon. Anang sunog gani, tubig.
Number one, tubig. Ang taong under stress, tubig gyud na. Unya pagkaon nga karne norte diretso. Ayaw pagdala anang kuan. Reorient ninyo’g usab nang inyong style na…
Learn from Davao if you want. Di nako ma-order kay wa tay panahon. So kani si Bong, di mo malugi ani. Mao ni gi — naghimo og senador ani, ang mga oposisyon ra pud. Sigehan nila’g — gipatawag nila ang Kongreso, ang barko nahuman na.
Naa man gud ko’y order nga naa kay reklamo sa corruption, toktok sa Malacañang maski usang orasa. Mutindog ko. Paminawon tika. Patawag ko nang opisyal ninyo, sapakon ko na sa inyong atubangan. Ana na. Mao na ang style diha.
So kaning bataa, anad na siya’g gunit og kwarta. Kanang parehas aning muadto ko sa bukid. Naa may mga sundalo diri. Sa mga bukid, naa ko ana. Dala ka’g sunog, kwarta. Ayaw pagdala og mga bugas-bugas diha.
Nagdala ko ana’g kwarta kanang magsakay ka’g chopper. Usahay magdala ko ana tag-100 million o 50 million ihatag nako ngadto sa ilang atubangan. Mabiyaan nako.
“Nara ang kwarta o. Naa inyong…” Mao si Bong tig-dala ana. Ni piso walay nawala diha.
Gikwenta man pud na sa auditor. Siyempre og magkuwang, mao na ako. Honest man ning bataa. Graduate ni sa La Salle. [applause] Abi pud ang pagtuo nila tagabukid ni kay… Graduate ni’g La Salle.
Unya kahibaw magdiskarte. Kamao na. Kanang Malasakit, iya na. Pasagdan ko lang silang Inday. Kamao na gani. Usa lang ka tan-aw, kahibaw na na siya unsay buhaton. Tinuod pa. Wala mo’y problema. Kinsa ma’y ikompara nimo? Macalintal?
Kanang Macalintal, nakaagi ba na’g tabang og sunog diha? Mamatay? Kani si Mar Roxas? Madaog man ni kay botohan man ninyo kay Roxas gud. Maayo na lang naay nakapuhon diha nga mubalik pagka-senador.
Kanang bataa, panahon ni Gloria Arroyo, Trade Secretary siya. Panahon ni Aquino, DOTC siya unya — Trade unya nahimong DOTC unya na-DILG. Wala ni. Ikompara.
Tinuod.
Sa ilang record sa serbisyo, tinuod nakakuan na kay tungod nako pero paghatag serbisyo kinasing-kasing.
Karon ang sunod si Koko Pimentel. [applause] Baw-a dili man ko giingon gitapol ko pero og naa pa ko’y idungag, manghambog na ko.
Unsa pa ba’y akong ikadungag kay Koko? Bar topnotcher. Ako gani inyo Presidente, 75 lang. Unsaon na lang na? Tinuod. Ako Grade One — Kindergarten to Bar, 75 ra gyud na. Unya akong mama maestra man.
Ingon siya, “Unsa man ni Rodrigo? Wa na ba gyud ni? Wa na?” Ana ko, “Ma, og tagaan ko nimo’g 77, 78, unsaon ko man nangtulo ka points? Wa man na’y silbi sa akoa na. Seventy five, musaka lang man gyud ko maski’g unsaon pa. Di na man na kapunggan.”
Seventy five – seventy five lang. Bar, 75. Unya sila, akong mga kauban mga bar topnotcher sa Cabinet. Kanang Cabinet diha, tanan sila mga military. Puro valedictorian na. Puro cum laude. Ako ra’y way credentials diha.
At si Koko kung muatubang mi ana niya, meeting-meeting. Pero magsud-ong ko nila ba. Ana ko, “Mga ka-bright aning bataa oy? Pero mga suluguon ko lang man ning mga y*** ni.” [applause] Seventy- five, okay na na.
Tug-anon ta mo. Mas daghan tang naa sa line of seven kesa eight diri. Mupusta ko. [applause] Kinsay nag-line of nine ngari? Kanang tinud-anay lang. Kanang nagline og nine? Nag-line of eight? Nag-line of seven?
Mao na. Og gusto ka mag-presidente ka, pag-75 lang kay daghan mo
tanan. [laughter] Nahibaw-an nila valedictorian ka, “Ah, wa na.” Bitaw. Ang akong papa was fond of using that Visayan idiom, “Do, sa pantalan ka lang gyud kutob.”
It’s an idiom sa Bisaya. Buot pasabot, kutob ka ra gyud diha sa pantalan. Wa ka nay pag-asa. Kung buhi pa to, muingon to siya, “Do…” My father was governor of Davao when Davao was only one.
Pagkamatay niya, ang Davao gi-ha — gerrymandering ba. Murag gi-split nila para sa mga political leaders. So the Rabat got Oriental. Floirendo got Norte. Ang Sur si Almendras. Then ang siyudad kang Lopez. Unya nay bag-o karon, ang Occidental ug ComVal Valley didto sa mga Bol-anon. Mao nay kuan diha.
Muingon unta akong papa nga, “Do. Tsk. Do, maayo unta…” Namatay. Maluoy lang ko sa akong anak. “Kutob ka ra gyud sa pantalan.” Ako, tubagon ko na, “Okay man lang pa basta bayran lang ko sa akong gikarga.” Kung mutan-aw akong papa murag… Namatay kyud sa kalagot. Well, dili kaayo ang akong papa og ako.
Ang sunod, kani si Francis. [applause]
Manghinyang gyud ko ani. Look at the — you were given the resumé of his —
Doctor of Laws, asa-asa na lang nahuman. Pinakatigas ni’g utok ngari unya namayor na ni three terms. Kamao gyud. Buotan pa. Di gani mutingog.
Kani ug si Koko, murag pare-pareha ra. Wa ko kadungog ani nila namalikas og “P***** i**.” Wala gyud. Kini si Tolentino, igo lang mamuwa. Koko was —
conciliatory ba. Kani lang tanan. Kani si Tolentino, botoha. Sayang kaayo ni.
Ah kinsa ma’y i-kompara? Ibalik nako. Alejano? Bam Aquino? Kita ka sa iyang resumé, graduate niya school sa London pa. Chel Diokno. Actually, kani man gud makit-an nimo nanrabaho na sa gobyerno.
Mao ni nga — gwapo ni karon kay mu-introduce ko unya i-compare nako’g mga tao, kani si Alejano, Aquino, Diokno — ah Diokno, wala. Ang tatay, bilib ko pero kaning anak wa ni. Hilbay, susmaryosep. Macalintal, sige la’g paghambog.
Roxas. Sabagay, naa na na siya’y anak twins, duha kabuok. Nitindog lagi diay pagkadugay. [laughter] Kani bang naay usa ka tao tig-atake nako. Kani si —ginabastos gyud ko ani ni Tatad.
Mao na ingon siya nga nag-kidney transplant daw ko sa Japan unya… Tan-awa ni.
Patan-awon nako sa inyo. Unya naa daw ko’y cancer. Unya mao ni. Naa daw sa colon. Nagbitay na daw akong tinae. Hasta ko, murag nituo na hinuon sa iyang bakak. [laughter]
Kada gabii, inig hubo nako kay singtanon man ko. Gunitan nako ang akong lubot unya simhuton. [laughter] Bahong tae man lang. [laughter] Cancer is you smell rotten flesh eh. Lain ang bahong cancer. Ana ba. Ordinaryo mang… Baho kong igit nga wa kagawas.
P***** i** ka Tatad ka. Napura na gyud ko. Ang tinuod diha, ang may sakit, ambot lang ang uban niyang sakit pero ang nahibaw ko si Tatad naay diabetes for the last 30 years. So si Tatad for the last 30 years, ang ato ana man. [laughter] Ang kang Tatad kay naay diabetes, di na mutindog. Ana oh. [laughter and applause]
Ang ato, Viagra. Wa lang tay bolahay. I know. Huwag na lang tayo magbolahan.
Viagra na. Kang Tatad, ana na man na. Malaman mo. Mabanhaw man nang ana lang. Ana lang. [laughter]
Unya mukuan ka’g Viagra pero pagdali kay mag-ingon man daan na. [laughter]
Pagkahuman mudayon gyud. P***** i**. Muingon ang babae, “Unsa man na?”
Patay, murag… Pabalika na, kay wa pa ko mahuman.
So ang tambag ana, basta tiguwang ka na, ayaw pangita’g uwagon — bigaon kaay na, mamatay ka. Pugson ka ba. Ang Viagra, maski ana, ang Viagra muana gyud na.
Pero pagbantay kanang focus ka gyud ba.
Focus gyud kay sige la’g ana-ana man na. Unya maghuna-huna ka’g problema sa opisina, mudiretso na na. [laughter] Unsaon na lang? Unsa ning kinabuhi-a sa tinuod lang. Mao na ako, 74? Paghawa nako, gusto nako nga — ako na gyud nangayo sa Ginoo patya na ko.
Og wa — tinuod na. Walay bastos ha. It’s biology. Well, that’s about the only —para nako, one of the happiest moments. If you want, kanang ingon nila, “when the universe was created.” So everything was quiet unya “pak!” niana lang. And ‘yan ang dust pag-settle, mao na tong dust, nahimo ng mga rocks. Og gusto ninyong maexperience na, dihang dapita. Kanang pagkuan gyud nimo pag prrkkk. Ana unauna, wa gyud ka’y — wa ka kaila kinsa imong silingan o wa gani ka kaila gani kinsa imong pangalan ug asa ka dapita sa impiyerno naa. Basta pagbuto, pero kadyot ra man pud. Mao nay di gyud mapalit. Mao nang ikapanghambog sa dato ug sa pobre.
Mao na.
If you want to have a reenactment at the time when the universe started with a big bang, mao na. Pak! Mao nang — mao nang pag-create sa universe. Unya usa pa pud ni nga among guest candidate. Si Miss Maria Imelda “Imee” Marcos. [applause]
‘Di na man — governor man pud ni siya karon sa ila, Ilocos Norte. Tan-awa ra ang mga credentials ani. Bata pa ni, Kabataang Barangay ‘no? National chairman.
Pinaka-knowledgeable sa gobyerno si Imee. Tu-o ka nako.
Kinsa ma’y ikomparar nimo ngari? Wala ni. Puro ni istorya. Kani manaog ni, puro ni diskurso, puro istorya. Wa gyud ni mabuhat. Di man pud ni madaog pagkapresidente. So wa gyuy maingon nga makadiskarte og…
Naa puy usa. Kuan gyud, with finesse pagkaingon pa. Hilomon, humble, sige lang katawa. But what I like about Sonny is that he does not really hold on his punches. [applause] He does not hold his punches basta gani muatake siya, atake.
Maski ako ginaatake ko.
Kanang issue, dili ako personal. Kanang ginasaway mi niya unsaon paggamit sa kwarta. And I like it. Tutal kani, di man pud nako ni personal. And I don’t entertain personal hurts. Pero sa gobyerno, tutal naa may Cabinet, they have to do, they just correct that.
Pero I like guys nga dili gani musunod-sunod nga uto-uto. Kanang magpauto-uto.
Kanang magsige la’g “hallelujah.” Ah, wala na. Pag-abot sa panahon, wa pud ikacontribute. But you know, Angara is really a worthy son of a worthy
father. [applause]
Ug ang katapusan, tigas ni ha. Basin nakalimot ni. Let me say a few words, and he is here na musulti sa imo, tinuod na. During the time of Marcos, he was the DILG secretary. At one time, he went to the United States.
I think he was called for a conference somewhere. DEA yata, that’s the Drug
Enforcement Agency office. That has jurisdiction over kaning mga drugs-drugs. At the time, giingnan na siya, “At the rate you are being swallowed by drugs, it will not be a surprised within a few years you would become a narco politics.”
Tan-awa. Pagbuhi nako sa listahan, kinsa tanang tigas diri? Asa man gikan ang droga ninyo diri? ‘Yang p***** i**** Parojinog. Ang mga tao diha…
I have noticed that dili man ko gud bobo ba nga tan-aw nako murag ang ekonomiya niya gwapo, walay mga factory, walay mga tindahang dagko. But the apparent thing that you will notice is that peaceful siya unya people are really contented kay ang ilang cottage industry didto shabu.
Manguha ngari, mag-travel og Mindanao, adto’g Marawi mag-deliver ug may baylobaylo’g supply, and ang Iloilo. Ang Iloilo, muadtuhay man ko, ang Bacolod grabe.
Tulo na gud ka pulis ang — ug usa ka bilyonaryo.
Nabasa man lang nako. And I was not surprised why he died. He was worth —masilip ka man gud sa imong kwarta. Ako, willing na ko karon. Willing na ko karon kung naay balaod nga kinahanglan una kami, una kamo.
So ako willing ko. Ayaw lang ko uto-uto-a nga paabrihan na. Tan-awa ninyo na. As I have said, it could not be more than 37 million in a lifetime savings including my inheritance sa akong ginikanan. Mao ra na. Hangtod karon, isulti ko. Mao ra man gyud na.
Karon, si Diokno naman oh. You feel free to ingna abrihi, tan-awon lang namo ang figures. Pero kining tawhana, balik ta. He was one of the few nga nagasilip na gyud ni ang extend sa droga.
But for want of authority to intervene since in this government it is a sovereign task.
Civilian man lang siya, siya’y gasulti namo, “bantay mo.” ‘Di naabot gyud ang panahon. Ugma naa pud madakpan, billion na pud na. Dili na shabu worth 200,000 Billion. Bantay mo diha.
Dapat inyo na eh, inyo na. I don’t know how you do it but sa akong panahon, I do not have a choice. Ang akong mga masulti sa human rights, kamoy tambag nila.
It behooves upon you who worry eternally of the lives and death of people connected with the drug trafficking industry. It behooves upon you to do what you can do.
Warn them. Presoha sila kung unsa inyong gusto.
But do not blame me. Pagkahuman anang inyong binuang, patyon ninyo ang akong nasod. I would like to repeat it to you sama sa gisulti. I heard it uttered a few minutes ago. I am a government worker, and I work for the people.
Kutob ra ko diha. Ang akong trabaho pag-protect sa tao, and to preserve the
Republic of the Philippines. Wa ko’y agenda. Wa tanan. Wa mo’y makit-an nako maski’g piso nga naa sa akong lamesa na pirmahan nako.
Gituyo ko na para pagkanaog nako, ug buhi-on pa ko, ug di muundang ning mga —pero ning mga pari magsige’g ampo, mamatay gyud ko. Pero sige na lang. Unsaon ta man? I will… Walay — ayaw mo’g kahadlok.
No dictatorship, no nothing, no extension of term. I will step down on the day that I will end my term. Unya muingon ko ninyo pa’g usab, og di na ko kaabot anang panahona, daghang salamat na lang sa pagsalig ninyo. [applause]
— END —

Download it HERE.

Watch his speech below.

Facebook Comments